ZAKAŻENIA XXI WIEKU

Zeszyt 5, 2018

Mikrobiologiczna kontrola higieny rąk jako ważny element multimodalnej strategii prewencji zakażeń związanych z opieką zdrowotną

Hand hygiene microbiological control as an important part
of multimodal approach for HAI prevention

Irina Niecwietajewa, Wioletta Pracz, Małgorzata Giemza, Joanna Jakubiak, Maria Szymańczak, Wojciech Marusza

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):209–215.

Wstęp. Zakażenia związane z opieką zdrowotną (HAI) stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa pacjentów na całym świecie. HAI przenoszone są głównie przez pracowników ochrony zdrowia, a stopień przestrzegania zasad higieny rąk przez personel jest nadal niezadowalający. W związku z tym niezbędne jest wprowadzenie multimodalnej strategii, jednym z elementów której jest podwyższenie poziomu świadomości personelu dzięki programowi spersonalizowanych szkoleń. Materiał i metody. Badanie przeprowadzono w 7 oddziałach zachowawczych dwóch warszawskich szpitali w pierwszym półroczu 2018 r. Obejmowały one 3 fazy: przedinterwencyjną (3 miesiące), interwencyjną (20 dni) i pointerwencyjną (2 miesiące). Badaniem objęto ogółem 106 pracowników służby zdrowia, w tym lekarzy, pielęgniarki i personel pomocniczy. Fazę interwencyjną stanowiły: wykonanie mikrobiologicznej kontroli czystości rąk personelu oraz przeprowadzenie indywidualnych i grupowych szkoleń poprzez omówienie otrzymanych wyników. Audyty w fazach przed- i pointerwencyjnych dotyczyły wskaźników zużycia środków do dezynfekcji rąk oraz stosowania się personelu do zasady „nic poniżej łokci”. Wyniki. Badaniu poddano 106 osób personelu. Wykorzystano metodę jakościową oceny czystości skóry rąk, pobierając próby techniką wymazu na podłoże transportowe. Brak wzrostu drobnoustrojów stwierdzono w 18,9% badań. Najczęściej izolowanym rodzajem był Bacillus spp. – 30,2% wszystkich wyhodowań, metycylinowrażliwe gronkowce koagulazo-ujemne stanowiły 16,5%, metycylinooporne gronkowce koagulazo-ujemne – 10,8%, metycylinowrażliwe gronkowce złociste – 2,9% wszystkich wyhodowań. Stwierdzono pozytywny wpływ szkoleń dla personelu na mierniki dotyczące szpitalnej higieny rąk. Wnioski. Spersonalizowane i grupowe szkolenia oparte na wykorzystaniu metody kontroli mikrobiologicznej czystości rąk personelu służby zdrowia mogą stanowić jeden z elementów multimodalnej strategii kontroli higieny szpitalnej.

Etiologia zakażeń szpitalnych rejestrowanych w Szpitalu Uniwersyteckim nr 2 w Bydgoszczy w latach 2015–2017

Etiology of hospital infections registered in University Hospital No. 2 in Bydgoszcz in 2015–2017

Arkadiusz Kuziemski, Krystyna Frankowska, Ewa Gonia

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):217–221.

Cel badania. Celem badania była analiza etiologii zakażeń szpitalnych rejestrowanych w latach 2015–2017 w SU nr 2 w Bydgoszczy i porównanie jej wyników z mapami mikrobiologicznymi szpitala z lat 2015–2017 r. Materiał i metody. Badaniem objęto rejestry zakażeń szpitalnych z lat 2015–2017. Zarejestrowano 2591 przypadków zakażeń szpitalnych. W latach 2015–2017 wykonano ogółem 59 904 posiewów z materiałów istotnych klinicznie, w 15 562 przypadkach określono lekooporność izolatów zgodnie z wytycznymi EUCAST. Szczegółowej analizie poddano zarejestrowane zakażenia szpitalne wywołane przez wielolekooporne szczepy: Staphylococcus aureus (MRSA), Enterobacteriaceae (ESBL+), Enterococcus (HLAR, VRE), Acinetobacter baumannii oraz Pseudomonas aeruginosa (oporność na karbapenemy  typu MBL). Wyniki. W 2015 roku spośród 770 zakażeń szpitalnych 212 było wywołanych przez drobnoustroje alarmowe, w 2016 roku spośród 1001 zakażeń szpitalnych 272 były wywołane przez drobnoustroje alarmowe. Udział procentowy drobnoustrojów alarmowych w obu analizowanych latach wyniósł 27%. W 2017 roku spośród 820 zakażeń szpitalnych 268 (32,68%) było wywołanych przez drobnoustroje alarmowe. Wśród zakażeń szpitalnych w 2015 roku 126 (59,43%) było etiologii Enterobacteriaceae z opornością typu ESBL, a w 2016 roku 172 (63%) i w 2017 r. 153 (57%). Ogółem w analizowanym okresie było 451 zakażeń szpitalnych tej etiologii. Mapy mikrobiologiczne wykazały wzrost izolacji szczepów z rodziny Enterobacteriaceae z opornością typu ESBL z 251 w 2015 roku do 419 w 2016 r., a w 2017 r. spadek do 373. Ogółem w analizowanym okresie 1043 razy izolowano szczepy z rodziny Enterobacteriaceae z opornością typu ESBL. Wnioski. Porównując rok do roku, zauważa się, że odsetek drobnoustrojów alarmowych w zakażeniach szpitalnych pozostaje na zbliżonym poziomie. Dominacja wśród zakażeń szpitalnych (około 60% rok do roku) szczepów z rodziny Enterobacteriaceae z opornością typu ESBL jest zbieżna z wynikami analizy map mikrobiologicznych (izolaty z materiałów istotnych klinicznie, bez powtórzeń).

Czy to możliwe, że w Polsce nie ma mukormykoz u pacjentów hematologicznych? Propozycja algorytmu postępowania diagnostyczno-terapeutycznego w kierunku mukormykoz: Skala EQUAL Mucormycosis Score 2018

Is it possible that mucormycosis does not occur in Polish patients with blood disorders? Proposed algorithm for diagnosis and management of mucormycosis: EQUAL Mucormycosis Score 2018

Jan Styczyński

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):223–230.

Inwazyjna mukormykoza (IM) jest poważnym zagrożeniem dla pacjentów w immunosupresji. Opracowane rekomendacje i zalecenia oraz algorytmy postępowania ukierunkowują klinicystów w zakresie diagnostyki i terapii IM. Brakuje jednak metod, które umożliwiają określenie zgodności postępowania z rekomendacjami. W celu utworzenia takiego narzędzia pomiarowego w Excellence Center for Medical Mycology (ECMM, University of Cologne, Germany) dokonano przeglądu aktualnych rekomendacji przygotowanych przez 5 towarzystw naukowych (European Society for Clinical Microbiology and Infectious Diseases, European Confederation of Medical Mycology, Infectious Diseases Society of America (IDSA), Infectious Diseases Working Party of the German Society for Hematology and Medical Oncology oraz European Conference on Infections in Leukemia (ECIL))i dokonano wyboru najsilniejszych rekomendacji postępowania jako kluczowych komponentów metody pomiarowej. Dokonano integracji metod diagnostycznych, terapii oraz dalszej opieki. The EQUAL Mucormycosis Score 2018 agreguje i dokonuje różnicowania składowych elementów i dostarcza metody kontroli jakości w celu pomocy w nadzorze przeciwgrzybiczym oraz umożliwia ocenę ilościową zgodności z rekomendacjami. W pracy przedstawiono aktualny stan wiedzy na temat inwazyjnej mukormykozy w hematologii i transplantologii w odniesieniu do polskich realiów klinicznych oraz przedstawiono polską adaptację skali EQUAL Mucormycosis Score 2018.

Terapia deeskalacyjna inwazyjnych zakażeń grzybiczych

De-escalation therapy of invasive fungal infections

Beata Sulik-Tyszka, Danuta Bieńko, Olga Saran, Marta Wróblewska

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):231–235.

W dostępnych wytycznych IDSA (Infectious Diseases Society of America) i ESCMID (European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases) oraz europejskich towarzystw mykologicznych zaleca się stosowanie w leczeniu inwazyjnych zakażeń grzybiczych (IZG) leków z grup polienów, azoli i echinokandyn. Amfoterycyna B wykazuje aktywność grzybobójczą zarówno wobec grzybów drożdżopodobnych, jak i pleśniowych. Azole – worykonazol i pozakonazol – zalecane są do leczenia IZG o etiologii Aspergillus i Fusarium ze względu na aktywność grzybobójczą, natomiast wobec drożdżaków z rodzaju Candida leki te wykazują działanie grzybostatyczne. Flukonazol zalecany jest do leczenia zakażeń IZG o etiologii Candida z wyjątkiem Candida krusei (naturalna oporność gatunku na ten lek), Candida glabrata (naturalnie obniżona wrażliwość gatunku na flukonazol) oraz Candida auris. Echinokandyny wykazują aktywność grzybobójczą wobec szczepów Candida i ze względu na dużą skuteczność kliniczną zalecane są do leczenia infekcji o tej etiologii. Nie zostały jeszcze wydane wytyczne o dużej sile zaleceń dotyczące terapii deeskalacyjnej. Zgodnie z rekomendacjami IDSA terapię deeskalacyjną można zastosować po 3–5 dniach leczenia empirycznego IZG echinokandynami lub postacią lipidową amfoterycyny B. Zaleca się, by w tej terapii podawać leki z grupy azoli, jeśli wyizolowany szczep Candida wykazuje in vitro wrażliwość na te leki, a stan pacjenta jest hemodynamicznie stabilny. W wytycznych europejskich ESCMID terapię deeskalacyjną można zastosować dopiero po 10 dniach leczenia empirycznego IZG drogą dożylną.

Antybiotykoterapia u pacjentów hospitalizowanych na oddziale intensywnej terapii

Antibiotic therapy in patients hospitalized in the intensive care units

Justyna Sysiak-Sławecka, Mariusz Jednakiewicz, Elżbieta Rypulak, Mirosław Czuczwar

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):237–244.

Pomimo dużego postępu w zakresie standardów leczenia pacjentów z sepsą i wstrząsem septycznym w tej populacji stwierdza się bardzo wysoką śmiertelność, która często przekracza 50%. Wielu badaczy uważa, że jednym z głównych powodów niezadowalających wyników leczenia w oddziałach intensywnej terapii jest nieodpowiednie dawkowanie leków przeciwdrobnoustrojowych. Standardowe dawkowanie jest wystarczające do osiągnięcia założonych celów terapeutycznych u pacjentów bez niewydolności wielonarządowej, natomiast występujące u pacjentów w stanie krytycznym zmiany patofizjologiczne mogą prowadzić do zmian w zakresie farmakokinetyki leków, co może skutkować koniecznością zmiany sposobu ich dawkowania. Zmiany w farmakokinetyce u pacjentów z sepsą i wstrząsem septycznym dotyczą klirensu, co wynika ze wzrostu rzutu serca i niewydolności wielonarządowej, a także przesunięć pomiędzy przestrzeniami płynowymi organizmu, wynikającymi ze zwiększonej przepuszczalności śródbłonka i zaburzonego wiązania z białkami osocza, które skutkują zmianami w zakresie objętości dystrybucji. Dodatkowo wyżej opisanym zmianom patofizjologicznym mogą towarzyszyć zaburzenia farmakokinetyki, spowodowane przez procedury terapeutyczne, takie jak wentylacja mechaniczna, ciągła terapia nerkozastępcza czy też pozaustrojowa oksygenacja membranowa. W celu poprawy bezpieczeństwa i skuteczności prowadzonej terapii przeciwdrobnoustrojowej konieczna jest jej indywidualizacja z uwzględnieniem stanu pacjenta, lecz najważniejszą kwestią dla klinicysty jest uzyskanie adekwatnych stężeń leków dla danego patogenu, co jest możliwe na podstawie dostępnych wartości minimalnego stężenia hamującego i dzięki zależnościom pomiędzy właściwościami farmokinetycznymi i farmakodynamicznymi leków przeciwdrobnoustrojowych.

Algorytmy postępowania w ostrej biegunce infekcyjnej

Algorithms for the management of acute infectious diarrhea

Tomasz Mach, Katarzyna Szczeklik

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):245–252.

Zakażenia przewodu pokarmowego powodują bardzo często ostre i rzadziej przewlekłe choroby, przy czym najczęstszym ich objawem jest ostra biegunka. W artykule dokonano przeglądu opartego na dowodach oceny ostrej biegunki infekcyjnej, koncentrując się na podejściu klinicznym i leczeniu najczęstszych ich przyczyn w naszym kraju. Ostra biegunka wywołana czynnikami wirusowymi i bakteryjnymi jest niezwykle powszechna, a szczególnie niebezpieczna w grupie małych dzieci i osób starszych z innymi chorobami. Biegunka infekcyjna jest jedną z najczęstszych przyczyn zgonów dzieci na świecie. Choroba występuje głównie w społeczeństwach ubogich o niskim standardzie życia, także w krajach rozwiniętych. Podano czynniki ryzyka rozwoju tego schorzenia, zarówno dotyczące mikroorganizmu, jak i osobnicze zakażonego. Z uwagi na najczęstszą etiologię wirusową diagnostyka mikrobiologiczna jest zarezerwowana dla szczególnych sytuacji i dotyczy: chorych z biegunką krwistą, bólami kolkowymi brzucha, gorączką, sepsą, ze znacznym odwodnieniem, podejrzeniem biegunki szpitalnej, gdy biegunka utrzymuje się ponad 2 tygodnie, towarzyszą jej objawy pozajelitowe, w dochodzeniu epidemiologicznym. Przedstawiono podstawy leczenia, głównie polegające na nawadnianiu doustnym płynami rehydratacyjnymi zawierającymi sole sodu, potasu, chlorki, glukozę o odpowiedniej osmolarności. Podano kryteria kliniczne oceny ciężkości biegunki i zasady uzupełniania płynów drogą doustną i dożylną. Omówiono wskazania do leczenia szpitalnego chorych z ostrą biegunką infekcyjną. Zwrócono uwagę na leczenie żywieniowe, zasady farmakoterapii, w tym wskazania do antybiotykoterapii w ostrym zapaleniu żołądkowo-jelitowym.

Profilaktyka i strategia zapobiegania zakażeniom długotrwałego dostępu naczyniowego

The strategy of long-term central venous access infection prophylaxis

Maciej Sadowski

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):253–258.

Zakażenie długotrwałego dostępu żylnego i jego powikłania to choroby obarczone dużą śmiertelnością. Leczenie związane jest z bardzo wysokimi kosztami. Nawet po wyleczeniu zakażenia stałego dostępu żylnego jego powikłania mogą decydować o niepowodzeniu terapii, do której ów dostęp był stosowany. Na strategię zapobiegania zakażeniom długotrwałego dostępu żylnego składają się odpowiednie przygotowanie pacjenta i lekarza do zabiegu implantacji, zabieg przeprowadzony w sposób gwarantujący uniknięcie niebezpieczeństwa wywołania infekcji, właściwa bezpieczna pielęgnacja i użytkowanie stałego dostępu żylnego wyłącznie przez odpowiednio przeszkolone osoby.

Rola znakowania i ewidencji narzędzi chirurgicznych w centralnej sterylizatorni

The role of marking and recording of surgical instruments
in a central sterilizer

Dorota Kudzia-Karwowska

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):259–261.

Centralna sterylizatornia to jednostka, która bezwzględnie powinna znajdować się w strukturze placówki świadczącej zabiegowe procedury medyczne. Wykonywanie procedur dekontaminacji wyrobów medycznych, w tym instrumentarium chirurgicznego, wymaga od osób, które zajmują się skażonym sprzętem, odpowiedniej wiedzy zawodowej, doświadczenia w tym zakresie, jak również dostępu do najnowszych technologii dekontaminacji. Każdy wyrób medyczny, który podlega reprocesowaniu, powinien mieć udokumentowaną indywidualną drogę reprocesowania od momentu zastosowania u pacjenta poprzez przekazanie do centralnej sterylizatorni, wykonanie określonego procesu mycia–dezynfekcji, zastosowania bariery sterylnej, wyboru metody sterylizacji, po ponowne użycie u pacjenta.

Minimalizacja zakażeń płucnych w oddziale intensywnej terapii, rola kompleksowej higieny jamy ustnej w profilaktyce VAP

Minimizing pulmonary infections in the intensive a care unit,
the role of complex hygiene of the oral cavity in VAP prophylaxis

Bogumiła Snopek-Abramowicz

Zakażenia XXI wieku 2018;1(5):263–269.

Minimalizacja zakażeń płucnych na oddziale intensywnej terapii to jeden z najważniejszych elementów pracy zespołu terapeutycznego: lekarzy, pielęgniarek, fizjoterapeutów, psychologów, konsultantów. Obecnie zakażenia szpitalne postrzegane są jako zdarzenia niepożądane w wyniku stosowania procedur medycznych. Specyfika oddziału intensywnej terapii, w tym konieczność stosowania procedur inwazyjnych, zwiększa ryzyko występowania zakażeń szpitalnych. Szpitalne zapalenia płucne występują często u pacjentów w stanie krytycznym leczonych na oddziałach intensywnej terapii (OIT). Ciężki stan zdrowia pacjentów leczonych w OIT jest przyczyną wysokiej śmiertelności, a dodatkowym czynnikiem podnoszącym wartość tego wskaźnika mogą być zakażenia szpitalne. Szpitalne zapalenia płucne występują często u chorych, u których prowadzenie wentylacji mechanicznej respiratorem jest formą leczenia niewydolności oddechowej w sytuacji zagrożenia życia. Jest to jednocześnie sytuacja narażająca pacjenta na powstanie szpitalnego zapalenia płuc związanego z wentylacją (VAP – Ventilator Associated Pneumonia). Problem profilaktyki zakażeń płucnych w OIT zasługuje na uwagę, ponieważ leczenie zapalenia płuc jest bardzo trudne i obarczone dużą śmiertelnością, ponadto leczenie tego typu zakażeń to ogromne koszty [1, 2]. Istnieje wiele sposobów minimalizacji tego typu zakażenia, natomiast najprostszym środkiem w szeroko rozumianej profilaktyce jest konieczność prowadzenia kompleksowej higieny jamy ustnej. Ponadto nie wolno zapominać o ustawicznej edukacji i ćwiczeniach praktycznych uświadamiających problem zakażeń personelowi medycznemu każdego szczebla. Celem tego dokumentu jest zwrócenie uwagi na praktyczne zalecenia w zwięzłej formie, aby ułatwić zajmującym się opieką nad chorymi w intensywnej terapii wdrażanie i ustalanie priorytetów strategii zapobiegania zapaleniu płuc związanego z wentylacją (VAP).

Sprawozdanie z konferencji

Międzynarodowa Jubileuszowa Konferencja 10. Dni Higieny

Agnieszka Apanasewicz, Ecolab Sp. z o. o.

Dni Higieny to odbywająca się co dwa lata międzynarodowa konferencja naukowa poświęcona epidemiologii, współczesnym trendom zapobiegania zakażeń, analizie najnowszych rekomendacji mających na celu zapobieganie zakażeniom szpitalnym. W roku 2018 odbyły się dziesiąte, jubileuszowe, Dni Higieny. Tym razem uczestnicy spotkali się w stolicy Polski 20–22 września. W konferencji wzięli udział wykładowcy i zaproszeni goście nie tylko z Polski, lecz również z zagranicy – w konferencji uczestniczyło ponad 250 osób z 12 krajów. Konferencja trwała łącznie ponad 10 godzin, a wykładowcami/moderatorami było dziewięciu ekspertów z Polski, Niemiec oraz Francji.

MAVIPURO POLSKA Sp. z o.o.
ul. Wyspowa 2/13
03-687 Warszawa
Tel.: +48 22 110 03 81
Fax:   +48 22 378 28 51
e-mail: kontakt@mavipuro.pl

 

POLITYKA PRYWATNOŚCI