Zeszyt 1, 2020

Nowe koronawirusy człowieka – SARS-CoV, MERS-CoV i 2019-nCoV (COVID-19)

Novel human coronaviruses – SARS-CoV, MERS-CoV and 2019-nCoV (COVID-19)

Andrzej Szkaradkiewicz

Zakażenia XXI wieku 2020;3(1):1-6

Koronawirus ciężkiego ostrego zespołu oddechowego (SARS-CoV), koronawirus środkowo-wschodniego zespołu oddechowego (MERS-CoV) i ostatnio wykryty koronawirus – 2019-nCoV (COVID-19) to trzy wysoko transmisyjne i patogenne wirusy, które pojawiły się u ludzi w pierwszych dwudziestu latach XXI wieku. Analizy filogenetyczne wykazują, że wirusy te, będące nowymi patogenami, najprawdopodobniej pochodzą od nietoperzy. W artykule dokonano przeglądu aktualnej wiedzy w zakresie pochodzenia, ewolucyjności i rozprzestrzeniania się tych trzech patogenów oraz zanalizowano ich zagrożenie dla zdrowia publicznego. W walce z najnowszym wirusem COVID 19 jest konieczna międzynarodowa współpraca medyczna oraz bardziej efektywna strategia zwalczania tej choroby.

Koronawirusy o niskiej i wysokiej patogenności, zakażające człowieka

Low and highly pathogenic coronaviruses infecting humans

Barbara Zawilińska, Sława Szostek

Zakażenia XXI wieku 2020;3(1):7-16

W pracy przedstawiono charakterystykę siedmiu ludzkich koronawirusów. Cztery z nich, o niskiej patogenności, tj. HCoV-229E, HCoV-OC43, HCoV-NL63, HCoV-HKU1, odpowiadają za sezonowe, zwykle łagodnie przebiegające zakażenia dróg oddechowych. Wiek XXI zaskoczył nas nagłym pojawieniem się trzech kolejnych koronawirusów, tym razem wysoce patogennych: SARS-CoV, MERS-CoV a ostatnio SARS-CoV-2, odpowiedzialnych za ciężkie zakażenia dolnych dróg oddechowych. Pierwotnym rezerwuarem tych koronawirusów są nietoperze, natomiast na skutek zmian genetycznych i przełamania barier gatunkowych doszło do ich pełnej adaptacji do organizmu człowieka. Ze względu na brak możliwości leczenia przeciwwirusowego i skutecznej immunoprofilaktyki każde pojawienie się nowego koronawirusa stanowiło ogólnoświatowe zagrożenie dla bezpieczeństwa zdrowia publicznego. Ostatni z nich, SARS-CoV-2, pojawił się w Chinach pod koniec 2019 roku i w ciągu niespełna trzech miesięcy opanował aż 138 krajów na całym świecie, powodując ponad 145 tysięcy zachorowań i ponad 5000 przypadków śmiertelnych. Mimo zastosowania rygorystycznych środków zapobiegawczych pandemia w dalszym ciągu się rozszerza. W pracy porównano cechy charakterystyczne dla niepandemicznych i pandemicznych gatunków koronawirusów, uwzględniając ich epidemiologię i potencjał chorobotwórczy.

Czy dotychczasowy program badań przesiewowych ciężarnych w kierunku nosicielstwa GBS i profilaktyczne postępowanie powinny ulec zmianom? Przegląd piśmiennictwa

Should the current GBS screening program for pregnant women and preventive procedures change? Literature review

Monika Zasztowt-Sternicka, Olga Basiak, Bartosz Godek, Iwona Szymusik

Zakażenia XXI wieku 2020;3(1):17-22

Paciorkowce grupy B (GBS), najczęściej Streptococcus agalactiae, to Gram-dodatnie bakterie kolonizujące przewód pokarmowy i narządy płciowe. Kolonizacja pochwy i odbytu u kobiet ciężarnych wiąże się z ryzykiem transmisji zakażenia na dziecko podczas porodu drogą pochwową. Okołoporodowe zakażenia noworodków mogą być wczesne, tj. do siódmej doby życia (ang. early onset disease – EOD), lub późne – od siódmej do 89 doby życia (ang. late onset disease – LOD). Najczęściej występującymi infekcjami są: zapalenie płuc, posocznica oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych. W XX wieku GBS był główną przyczyną śmiertelności okołoporodowej noworodków. Po wprowadzeniu badań przesiewowych (wymaz z przedsionka pochwy i odbytu u kobiet między 35 a 37 tygodniem ciąży) oraz okołoporodowej profilaktyki antybiotykowej (IAP) odnotowano zmniejszenie zachorowalności i śmiertelności noworodków. Według wytycznych Centers for Diseases Control and Prevention z 2002 roku penicylina powinna być stosowana jako leczenie I rzutu (ampicylina i amoksycylina są akceptowalne jako terapia alternatywna). Antybiotykoterapię uznaje się za skuteczną, jeśli została zastosowana co najmniej cztery godziny przed porodem. Uważa się, że już dwugodzinna IAP zmniejsza częstość infekcji u noworodków. Postępowanie to, mimo niewątpliwej skuteczności, ma również ograniczenia z powodu braku możliwości przewidywania zmian statusu kolonizacji GBS w trakcie ciąży, co przyczynia się do nadużywania antybiotyków, a także w związku z niedoskonałością obecnie stosowanych metod skriningowych, które dają też wyniki fałszywie ujemne. Ponadto negatywne skutki narastania oporności bakterii na antybiotykoterapię powodują, że częściej zastanawiamy się nad zasadnością stosowania profilaktyki w obecnie przyjętej formie.

Znaczenie higieny rąk w profilaktyce zakażeń związanych z opieką zdrowotną

The importance of hand hygiene in prevention of health care infections

Beata Denisiewicz

Zakażenia XXI wieku 2020;3(1):23-29

Ręce personelu skażone bakteriami są przyczyną endemicznych zakażeń pacjentów. Czystość mikrobiologiczna rąk personelu zależy od wielu czynników, m.in. od właściwej techniki ich mycia i dezynfekcji, stosowania preparatów wykazujących skuteczność co najmniej przeciw bakteriom, drożdżom i wirusom oraz od stopnia kontaminacji środowiska szpitalnego, a także od przestrzegania trzech podstawowych zasad higieny rąk. Pierwsza zasada mówi, że dezynfekcja rąk powinna być ostatnim etapem higieny rąk przed przyjściem do pacjenta i pierwszym po odejściu od niego, druga odnosi się do sposobu dozowania preparatów dezynfekcyjnych, trzecia zaś dotyczy zwracania szczególnej uwagi podczas dezynfekcji na miejsca na dłoni najczęściej pomijane.

Biegunka podróżnych – profilaktyka i leczenie według aktualnych rekomendacji

Travelers’ diarrhea – prevention and treatment according to current recommendations

Anna Szymanek-Pasternak

Zakażenia XXI wieku 2020;3(1):31-36

Biegunka podróżnych zwykle jest łagodną, samoograniczającą się chorobą, dotyka jednak aż 30–70% osób podróżujących. Aktualny podział biegunek podróżnych na łagodne, umiarkowane i ciężkie opiera się na wpływie objawów na funkcjonowanie chorego, a nie na liczbie stolców wydalanych przez niego w ciągu doby. Podstawą terapii jest doustne nawadnianie. Ponadto w zależności od nasilenia się objawów można zastosować lopreamid, subsalicylan bizmutu (niedostępny w Polsce) i/lub antybiotyk. Ze względu na niejednoznaczne wyniki dotychczasowych badań aktualne rekomendacje nie zalecają stosowania pre-, pro- i synbiotyków w leczeniu i profilaktyce biegunki podróżnych. Osoba wybierająca się w podróż przed wyjazdem powinna zostać zaopatrzona przez lekarza w odpowiedni antybiotyk i poinformowana o możliwości wystąpienia biegunki, tak aby sama mogła w razie potrzeby rozpocząć leczenie, bez szukania pomocy medycznej. Ze względu na globalnie narastającą lekooporność bakterii, także tych, które wywołują zakażenia jelitowe, znajomość lokalnego profilu oporności występującej tam, dokąd udaje się turysta, jest podstawą właściwego doboru antybiotyku. W tej kwestii potrzeby edukacyjne nadal są duże, ponieważ badania wykazują, że wielu lekarzy, także praktykujących w krajach rozwiniętych, nie stosuje się do obowiązujących zaleceń dotyczących terapii biegunki podróżnych.

Walka z Clostridioides difficile w obszarze medycznym. Związki i preparaty aktywne w walce ze sporami

Fight against Clostridioides difficile in medicine. Compounds and preparations in the fight against spores

Agnieszka Chojecka

Zakażenia XXI wieku 2020;3(1):37-42

Clostridioides difficile jest bakterią odpowiedzialną za występowanie zakażeń w placówkach opieki zdrowotnej. Rozprzestrzenianie się tego patogenu jest uwarunkowane wytwarzaniem spor, form przetrwalnikowych odpornych na czynniki fizyczne i chemiczne, mogących przeżywać na powierzchniach nawet ponad pięć miesięcy. Zakażenia Clostridioides difficile zwalcza się przez: izolację/kohortację osób chorych lub będących nosicielami; stosowanie nowych rozwiązań technicznych umożliwiających zamkniętą zbiórkę kału podczas biegunek wywołanych przez Clostridioides difficile; zapewnienie dostępności akcesoriów do higieny rąk oraz jej wykonywanie, to jest mycie rąk wodą z mydłem, a następnie przeprowadzanie dezynfekcji; zwalczanie spor na powierzchniach za pomocą preparatów dezynfekcyjnych o potwierdzonym działaniu sporobójczym wobec Clostridioides difficile, zgodnie z obowiązującą w obszarze medycznym nową normą PN-EN 17126:2019-01.

Artykuł reklamowy

Punkty krytyczne kontroli procesów mycia i dezynfekcji narzędzi medycznych

Marcin Dolny
Dr. Weigert Polska Sp. z o.o.

Punkty krytyczne kontroli procesów mycia i dezynfekcji narzędzi medycznych to momenty decydujące o skutecznej i bezpiecznej dekontaminacji. Istotne są już pierwsze czynności wykonywane bezpośrednio po użyciu narzędzi. To one w największym stopniu są obarczone ryzykiem powstawania błędów z uwagi na główną rolę czynnika ludzkiego. Maszynowa obróbka jest preferowana z uwagi na wysoką skuteczność i powtarzalność. Określone punkty decydują o powodzeniu i bezpieczeństwie procesu. Skuteczna dezynfekcja jest możliwa tylko na czystych wyrobach medycznych.

Firma Dr. Weigert Polska Sp. z o.o. od blisko 10 lat prowadzi i rozwija metody kontroli procesów dekontaminacji wyrobów medycznych. W samym 2019 roku zespół neodisher® Medycyna przeprowadził 141 kontroli procesów w 90 placówkach medycznych. W tym celu ocenie poddano ponad 560 pojedynczych cyklów mycia i dezynfekcji maszynowej. Mając na uwa-dze własne doświadczenia, chcielibyśmy zwrócić uwagę na krytyczne punkty kontroli procesu mycia i dezynfekcji narzędzi medycznych.