Ekspozycje zawodowe pracowników opieki zdrowotnej. Zgłaszanie i realizacja zaleceń poekspozycyjnych

Professional exposures of health care workers. Lodging and implementation of post-exposure recommendations

Dorota Gregorowicz-Warpas

  1. Katedra Biochemii Ogólnej i Medycznej Uniwersytetu Gdańskiego
  2. Szpital Specjalistyczny w Kościerzynie Sp. z o.o.

Dorota Gregorowicz-Warpas
Szpital Specjalistyczny w Kościerzynie Sp. z o.o.
ul. Małcużyńskiego 8b/13,
83-400 Kościerzyna

Wpłynęło: 14.08.2019
Zaakceptowano: 12.09.2019
Opublikowano on-line: 25.09.2019

Cytowanie / Citation

Gregorowicz-Warpas D. Ekspozycje zawodowe pracowników opieki zdrowotnej. Zgłaszanie i realizacja zaleceń poekspozycyjnych.
Zakażenia XXI wieku 2019;2(4):187–192.
doi: 10.31350/zakazenia/2019/4/Z2019033

Wersja elektroniczna / Article ePDF

Streszczenie:
Pracownicy opieki zdrowotnej ze względu na charakter pracy są narażeni na ekspozycje zawodowe. Dowiedziono, że zranienia spowodowane zakłuciem igłą czy innym ostrym narzędziem stanowią jedno z najczęstszych i najpoważniejszych zagrożeń pracowników ochrony zdrowia, ponadto znacznie zwiększają koszty funkcjonowania placówek opieki zdrowotnej, obciążają również całe społeczeństwo [1, 2]. Pomimo prowadzenia szkoleń wstępnych oraz przypominających w zakresie postępowania w przypadku ekspozycji na materiał zakaźny, przeprowadzanych nie tylko przez pracownika BHP, ale również członków Zespołu Kontroli Zakażeń Szpitalnych, są problemy zarówno ze zgłaszaniem ekspozycji, jak i realizacją badań kontrolnych pracowników, którzy ulegli zakłuciu lub zranieniu ostrym narzędziem w trakcie wykonywania czynności służbowych. W Polsce istnieją regulacje prawne oraz rekomendacje środowisk medycznych dotyczące profilaktyki oraz postępowania w wypadku zranienia się pracownika szpitala lub placówki opieki zdrowotnej. Liczne doniesienia naukowe światowe i polskie jednoznacznie pokazują, które grupy zawodowe najczęściej ulegają ekspozycji na materiał potencjalnie zakaźny. Największe ryzyko zakłuć występuje u pielęgniarek i lekarzy [2, 3]. Najnowszy, opublikowany w styczniu 2019 r., raport z badania dotyczącego Implementacji Dyrektywy Rady 2010/32/UE w polskich szpitalach, wykazał, że 40% osób, które doświadczyły w pracy zranienia lub skaleczenia, nie zgłosiło tego zdarzenia. Takie zachowanie zwiększa ryzyko wystąpienia u pracownika zakażenia krwiopochodnego. Dlatego należy dołożyć wszelkich starań, aby oprócz szeroko pojętej edukacji personelu medycznego ściśle monitorować realizację zgłoszeń ekspozycji oraz zaleceń poekspozycyjnych.

Słowa kluczowe: ekspozycje zawodowe, pracownik opieki zdrowotnej, realizacja zaleceń poekspozycyjnych

Abstract:
Health care workers are constantly exposed to risk at their work. It is evidenced that injuries caused by a syringe needle or any other sharp instrument are one of the most common and most serious dangers of health care workers. Moreover, such situations generate also high cost for health care systems and, what is also significant, for the whole society [1,2]. Despite professional preliminary and refresher trainings on instructions of dealing with exposures to infectious material, conducted not only by Safety Workers but also by the members of Hospital Infections Control Team, the problem with reporting and conduction of medical tests still exists among employees who were stuck with a needle or other sharp instrument during performance of their daily work activities.
In Poland there are legal regulations and recommendations of the medical society concerning prevention of and procedures in case of an injury caused by a sharp instrument in hospitals and health care system. Many scientific reports, international and Polish ones, clearly indicate which occupational groups are exposed to a potentially infectious material. The highest risk of needlestick injury is among nurses and doctors [2,3]. The latest study report, published in January 2019, on Implementation of the Council Directive 2010/32/UE in Polish hospitals, showed that 40% of individuals who suffered such an injury did not report this fact. This kind of behaviour contributes to the risk of occurrence of a blood-borne infection. That is why it so important to put as much effort as possible into education of the health care workers but also into monitoring of exposure notifications and post-exposure recommendations.

Key words: occupational exposures, healthcare worker, implementation of post-exposure recommendations

  1. Dyk-Duszyńska A. Ekspozycja zawodowa pracowników medycznych na wirusy zapalenia wątroby typu B (HBV) i C (HCV) oraz ludzki wirus niedoboru odporności (HIV). Rozprawa doktorska. Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań, 2013.
  2. Rybacki M, Piekarska A. Zapobieganie zakażeniom krwiopochodnym u personelu medycznego. Poradnik dla służb BHP, PIS i PIP, pracodawców i pracowników. Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. prof. J. Nofera, Łódź, 2012.
  3. Bilski B, Kostiukow A, Ptak D. Incydenty stwarzające ryzyko zakażenia drogą krwiopochodną w pracy białego personelu służby zdrowia. Medycyna Pracy 2006;57(4):375–379.
  4. de Jong T, Bos E, Pawłowska-Cyprysiak K, Hildt-Ciupińska K, Malińska M, Nicolescu G, Trifu A. Istniejące i nowe zagrożenia w sektorze opieki zdrowotnej, w tym w opiece domowej i pozaszpitalnej. Europejska Agencja Bezpieczeństwa i Zdrowia w Pracy (EU-OSHA), Luksemburg, 2014.
  5. Prażak Z, Kowalska M. Czynniki biologiczne w środowisku zawodowym pielęgniarek i możliwości narażenia. Hygeia Public Health 2017;52(2):111–118.
  6. Kowalczuk K, Krajewska-Kułak E, Ostapowicz-Vandame K, Kułak W. Narażenie na czynniki niebezpieczne i szkodliwe w pracy pielęgniarek i położnych. Problemy Pielęgniarstwa 2010;18(3):353–357.
  7. Parczewski M, Bociąga-Jasik M, Inglot M, Mularska E, Witak-Jędra M. (red.). Zasady opieki nad pacjentami zakażonymi HIV. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Naukowego AIDS, PTN AIDS, Warszawa, 2019.
  8. Bilski B, Wysocki J. Szkodliwe czynniki biologiczne na stanowisku pracy pielęgniarki. Zakażenia szpitalne. [W:] Higiena pracy w pielęgniarstwie. Wybrane zagadnienia. Bilski B. (red). Uniwersytet Medyczny, Poznań, 2009, pp. 11–49.
  9. Dudzik-Urbaniak E, Kutaj-Wąsikowska H, Kutryba B, Piotrowski M. (red). Program akredytacji szpitali. Zestaw standardów. Centrum Monitorowania Jakości w Ochronie Zdrowia. Kraków, 2009.
  10. Sobolewska-Pilarczyk M, Rajewski P, Hinz-Brylew N. Profilaktyka po ekspozycji zawodowej na materiał biologiczny – HIV, HBV, HCV – w praktyce klinicznej. Forum Medycyny Rodzinnej 2016;10(5):279–282.
  11. Trzcińska A. Ekspozycja zawodowa – problem wciąż aktualny. Forum Nefrologiczne 2016;9(1):66–71.
  12. Kilańska D, Trzcińska A. Ekspozycja zawodowa w praktyce. PZWL, Warszawa, 2013.
  13. Gańczak M, Topczewska K. Ryzyko ekspozycji zawodowej na patogeny krwiopochodne u ratowników medycznych. Medycyna Pracy 2018;69(6):685–694.
  14. Gańczak M. Ekspozycja zawodowa. Ocena skali problemu i metod prewencji. Magazyn Pielęgniarek i Położnych 2012;7–8:36–37.
  15. Jończyk A, Szczypta A, Talaga-Ćwiertnia K. Zdarzenia ekspozycyjne w czasie udzielania świadczeń medycznych przez personel pielęgniarski. Przegląd Epidemiologiczny 2018;72(3):371–381. doi:  32394/pe.72.3.13
  16. Gładysz A. (red.). Zakażenia HIV/AIDS. Poradnik dla lekarzy praktyków. Continuo, Wrocław, 2007.
  17. Implementacja Dyrektywy Rady 2010/32/UE/w polskich szpitalach. Raport z badania, Warszawa, 2019.
  18. Braczkowska B, Kowalska M, Beniowski M, Zejda JE, Mazur W, Witor A. Zawodowa ekspozycja pracowników służb medycznych na wirusa HIV w województwie śląskim. Medycyna Pracy 2010;61(3):315–322.
  19. Garus-Pakowska A, Szatko F. Ekspozycje przezskórne personelu medycznego. Medycyna Pracy 2011;62(5):473–480.
  20. Gładysz A, Rymer W, Smoliński P. Ekspozycja zawodowa. [W:] Heczko PB, Wójkowska-Mach J. (red.). Zakażenia szpitalne. Podręcznik dla zespołów kontroli zakażeń. PZWL, Warszawa, 2009.
  21. Sierpińska L. Ryzyko zakażenia wirusem HCV w przypadku ekspozycji zawodowej pracy pielęgniarek i położnych. Aspekty Zdrowia i Choroby 2017;2(4):7–17.
  22. Rybacki M, Piekarska A. (red.). Zapobieganie zakażeniom krwiopochodnym u personelu medycznego. Poradnik dla lekarzy. Oficyna Wydawnicza Instytutu Medycyny Pracy im. prof.  Nofera, Łódź, 2011.

 

Konflikt interesów: nie zgłoszono.
Potential conflicts of interest: no conflicts.

MAVIPURO POLSKA Sp. z o.o.
ul. Wyspowa 2/13
03-687 Warszawa
Tel.: +48 22 110 03 81
Fax:   +48 22 378 28 51
e-mail: kontakt@mavipuro.pl

 

POLITYKA PRYWATNOŚCI

 

 

PIERWSZE MAZOWIECKIE SPOTKANIE MIKROBIOLOGÓW I EPIDEMIOLOGÓW


» PROGRAM


» REJESTRACJA