Leczenie ostrych stanów zapalnych gardła

Treatment of acute pharyngitis

Ernest Kuchar1, Monika Karlikowska-Skwarnik2

1 Klinika Pediatrii z Oddziałem Obserwacyjnym Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego
2 Klinika Pediatrii i Chorób Infekcyjnych Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

Ernest Kuchar
Klinika Pediatrii z Oddziałem
Obserwacyjnym
Warszawski Uniwersytet Medyczny
ul. Żwirki i Wigury 63A, 02-091 Warszawa
Tel.: 22 317 9421

Wpłynęło: 06.08.2018
Zaakceptowano: 07.09.2018
Opublikowano on-line: 19.09.2018

Cytowanie

Kuchar E, Karlikowska-Skwarnik M. Leczenie ostrych stanów zapalnych gardła. Zakażenia XXI wieku 2018;1(4):175–182.
doi: 10.31350/zakazenia/2018/4/Z2018027

WERSJA ELEKTRONICZNA

Streszczenie:
Zapalenie gardła należy do najczęstszych infekcji, z którymi chorzy zgłaszają się do lekarza pierwszego kontaktu. Wydaje się, że największą trudnością diagnostyczną jest właściwe określenie czynnika etiologicznego, dzięki temu bowiem można uniknąć zbędnej antybiotykoterapii. Staranny wywiad lekarski oraz dokładne zbadanie pacjenta umożliwiają ustalenie prawdopodobieństwa zakażenia bakteryjnego i zastosowanie odpowiedniego leczenia. Ze względu na dominację czynników wirusowych w etiologii zapalenia gardła, podstawowe znaczenie, oprócz leczenia stosowanego ogólnoustrojowo, ma również leczenie miejscowe, które choć głównie łagodzi ból i dyskomfort w obrębie gardła, może także działać przeciwdrobnoustrojowo.

Słowa kluczowe: angina, chlorheksydyna, benzydamina, antybiotykoterapia

Abstract:
Pharyngitis belongs to the most common conditions consulted by primary care physicians. The central diagnostic dilemma is the proper identification of the etiologic agent to avoid unnecessary antibiotic treatment. Careful clinical history and patient examination are usually sufficient to estimate the likelihood of bacterial infection and indications to antibiotic therapy. Due to the predominance of viral etiologic agents, local treatment, which alleviates symptoms and can act antimicrobially, is used next to the systemic antimicrobial treatment.

Key words: strep throat, chlorhexidine, benzydamine, antibiotic therapy

  1. Schappert S, Rechtsteiner E. Ambulatory medical care utilization estimates for 2006 Natl Health Stat Report 2008;6(8):1–29.
  2. Hryniewicz W (red.). Ostre zapalenie gardła i migdałków podniebiennych. [W:] Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego, 2016. Wyd. Narodowy Instytut Leków: 45–63.
  3. Linder J, Randall S. Antibiotic treatment of adults with sore throat by community primary care physicians. JAMA 2001;286(10):1181–1186.
  4. American Academy of Pediatrics. Arcanobacterium haemolyticum infections. [W:] Red Book: 2018 Report of the Committee on Infectious Diseases, 31st ed, Kimberlin DW, Brady MT, Jackson MA, Long SS (eds), American Academy of Pediatrics, Itasca, IL 2018:227.
  5. Podsiadły E, Demkow U. Diagnostyka mikrobiologiczna, immunologiczna i molekularna najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych u dzieci. Medycyna Praktyczna Pediatria 2017;5(113):109–121.
  6. Hryniewicz W, Kadłubowski M, Skoczyńska A. Dane Krajowego Ośrodka Referencyjnego ds. Lekowrażliwości Drobnoustrojów. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego 2006.
  7. Southey ER, Soares-Weiser K, Kleinen J. Systematic review and metaanalysis of the clinical safety and tolerability of ibuprofen compared with paracetamol in pediatric pain and fever. Current Medical Research and Opinion 2009;25(9):2207–2222 [doi: 10.1185/03007990903116255].
  8. Wong T, Stang AS, Gaushorn H i wsp. Combined and alternating paracetamol and ibuprofen therapy for febrile children. Cochrane Library 2013; issue 10.
  9. Limb M, Connor A, Pickford M i wsp. Scintigraphy can be used to compare delivery of sore throat formulations. Int J Clin Pract 2009;63(4):606 [doi: 10.1111/j.1742-1241.2008.01984.x].
  10. Karpinski TM, Szkaradkiewicz AK. Chlorhexidine–pharmaco-biological activity and application. European Review for Medical And Pharmacological Sciences 2016;19(7):1321–1326.
  11. Wade AG, Morris C, Shephard A i wsp. A multicentre, randomised, double-blind, single-dose study assessing the efficacy of AMC/DCBA Warm lozenge or AMC/DCBA Cool lozenge in the relief of acute sore throat. BMC Fam Pract 2011;12:6 [doi: 10.1186/1471-2296-12-6].
  12. Chrubasik S, Beime B, Magora F. Efficacy of a benzocaine lozenge in the treatment of uncomplicated sore throat. Eur Arch Otorhinolaryngol 2012;269(2):571–577 [doi: 10.1007/s00405-011-1802-9].
  13. Kwok S, Fischer JL, Rogers JD. Benzocaine and lidocaine induced methemoglobinemia after bronchoscopy: a case report. J Med Case Rep 2008 Jan 23;2:16 [doi: 10.1186/1752-1947-2-16].
  14. Watt EE, Betts BA, Kotey FO i wsp. Menthol shares general anesthetic activity and sites of action on the GABA(A) receptor with the intravenous agent, propofol. Eur J Pharmacol 2008;590(1–3):120–126 [doi: 10.1016/j.ejphar.2008.06.003].
  15. McNally D, Shephard A, Field E. Randomised, double-blind, placebo-controlled study of a single dose of an amylmetacresol/2,4-dichlorobenzyl alcohol plus lidocaine lozenge or a hexylresorcinol lozenge for the treatment of acute sore throat due to upper respiratory tract infection. J Pharm Pharm Sci 2012;15(2):281–294.
  16. Medycyna Praktyczna https://bazalekow.mp.pl (dostęp 28.07.2018 r.).
  17. Shulman ST, Bisno AL, Clegg HW i wsp. Clinical practice guideline for the diagnosis and management of group A streptococcal pharyngitis: 2012 update by the Infectious Diseases Society of America. Clin Infect Dis 2012;55(10):1279–1282 [doi: 10.1093/cid/cis847].
  18. Hryniewicz W (red.). Zastosowanie leków objawowych w zakażeniach układu oddechowego. (W:) Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Wyd. Narodowy Instytut Leków 2016: 183–211.

Nie zgłoszono.

Komentarz

Chlorheksydyna to syntetyczna pochodna biguanidu. Jest stosowana w postaci soli organicznej jako glukonian lub chlorowodorek chlorheksydyny, rzadziej w postaci octanu. Wykazuje działanie zarówno bakteriobójcze, jak i bakteriostatyczne, a zależy to od stężenia stosowanego roztworu. Mechanizm działania chlorheksydyny polega na wiązaniu się ze ścianą komórkową bakterii Gram(+) oraz Gram(-), dezintegracji i połączeniu się z białkami błony komórkowej bakterii, następnie lizie komórek (skuteczność chlorheksydyny w zwalczaniu bakterii Gram(+) jest większa). Bakteriami najbardziej wrażliwymi na działanie chlorheksydyny są gronkowce i paciorkowce, natomiast pałeczki z rodzaju Pseudomonas oraz Enterobacteriaceae wykazują większą oporność. W stosunku do wirusów aktywność chlorheksydyny jest zmienna i zależy od ich budowy: wirusy otoczone osłonką lipidową, takie jak: Herpes simplex, HIV, wirus cytomegalii, grypy, RSV, są nieco bardziej wrażliwe na chlorheksydynę, natomiast wirusy pozbawione osłonki, np. rotawirusy, adenowirusy i enterowirusy, odpowiadają na działanie chlorheksydyny w niewielkim stopniu. W związku z tym, że zakres działania chlorheksydyny jest szeroki, istnieje możliwość stosowania jej alternatywnie do antybiotyków, które w niektórych przypadkach są nadużywane.
Chlorheksydyna w formie roztworu ma zastosowanie również jako antyseptyk, np. u pacjentów przed zabiegami chirurgicznymi, przed przeszczepem szpiku, do profilaktyki respiratorowego zapalenia płuc u pacjentów po ekstubacji oraz do dezynfekcji jamy ustnej po zabiegach w obrębie szczęki. W chirurgii chlorheksydyna służy do dekontaminacji skóry w połączeniu z alkoholem izopropylowym, chlorobutanolem lub alkoholem etylowym, które wzmagają jej efektywność i szybkość działania oraz zwiększają spektrum aktywności. Chlorheksydyna w postaci roztworu jest stosowana również na skórę przed założeniem wkłuć centralnych oraz jako składnik okleiny chroniącej miejsce wkłucia przed infekcjami. W dermatologii i chirurgii jest używana w postaci opatrunków na zakażone rany, a w urologii stosuje się ją podczas cewnikowania dolnego odcinka cewki moczowej. W powyższych przypadkach działanie chlorheksydyny jest możliwe dzięki jej zdolności łączenia się z białkami skóry lub błon śluzowych, powoli uwalniającymi chlorheksydynę z połączeń i w ten sposób przedłużającymi jej działanie.

mgr farm. Łukasz Hońdo
Krakowski Szpital Specjalistyczny
im. Jana Pawła II

MAVIPURO POLSKA Sp. z o.o.
ul. Wyspowa 2/13
03-687 Warszawa
Tel.: +48 22 110 03 81
Fax:   +48 22 378 28 51
e-mail: kontakt@mavipuro.pl

 

POLITYKA PRYWATNOŚCI