Mukormykoza – obraz kliniczny, diagnozowanie i leczenie

Mucormycosis – clinical manifestations, diagnosis and management

Maria J. Stefaniak

Uniwersytecki Szpital Dziecięcy w Lublinie

Maria J. Stefaniak
Uniwersytecki Szpital Dziecięcy
ul. Prof. A. Gębali 6, 20-093 Lublin

Wpłynęło: 07.02.2018
Zaakceptowano: 15.03.2018
Opublikowano on-line: 30.03.2018

Cytowanie

Stefaniak MJ. Mukormykoza – obraz kliniczny, diagnozowanie i leczenie. Zakażenia XXI wieku. 2018;1(1):1–9.

WERSJA ELEKTRONICZNA

Streszczenie:
Mukormykoza jest rzadką chorobą infekcyjną, zagrażającą życiu, a wywoływaną przez grzyby z rzędu Mucorales. Po aspergilozie i kandydozie jest to trzecia co do częstości inwazyjna choroba grzybicza, występująca głównie u pacjentów z nowotworami układu krwiotwórczego oraz u biorców przeszczepów. Cechą charakterystyczną tego agresywnego zakażenia jest skłonność do naciekania śródbłonków, zakrzepy wewnątrznaczyniowe, zawały i martwica zajętych tkanek. Na podstawie lokalizacji anatomicznej można wyróżnić sześć postaci mukormykozy: płucną, zatokowo-oczodołowo-mózgową, przewodu pokarmowego, skórną, rozsianą oraz rzadsze lokalizacje. Zarówno manifestacja kliniczna, jak i radiologiczna są niespecyficzne, dlatego szybkie odróżnienie aspergilozy od mukormykozy jest utrudnione, natomiast metody leczenia tych infekcji są odmienne. Lekami wykazującymi aktywność w zwalczaniu grzybów z rzędu Mucorales są amfoterycyna B, pozakonazol oraz izawukonazol. Należy mieć nadzieję, że w niedalekiej przyszłości będą dostępne szybkie oraz wiarygodne testy laboratoryjne, umożliwiające wczesną i precyzyjną diagnozę. Nadal jednak podejrzenie zakażenia o tej etiologii opiera się na właściwej ocenie czynników ryzyka u pacjentów szczególnie narażonych i powinno skutkować jak najszybszym zastosowaniem skutecznego leku, co umożliwi znaczną poprawę wyników leczenia. Ważnymi elementami postępowania terapeutycznego w mukormykozie są oprócz leków przeciwgrzybicznych również leczenie chirurgiczne oraz minimalizowanie zaburzeń wynikających z choroby podstawowej. Celem tego artykułu jest przedstawienie aktualnych danych z zakresu epidemiologii, czynników ryzyka, manifestacji klinicznej i radiologicznej, diagnozowania oraz zaleceń terapeutycznych w mukormykozie u pacjentów hematoonkologicznych.

Słowa kluczowe: inwazyjne choroby grzybicze, leki przeciwgrzybicze, mukormykoza

Abstract:
Mucormycosis is an uncommon but life-threatening, fungal infection caused by Mucorales spp. After aspergillosis and candidiasis, mucormycosis is the third most common cause of invasive fungal infections in patients with hematological malignancies and in transplant recipients. The incidence of mucormycosis appears to be increasing. The fungi of Mucorales spp. preferentially invade the endothelial cells. Intravascular thrombosis, tissue infarctions, and necrosis are hallmark features of mucormycosis. Based on the affected site, mucormycosis can be classified as one of 6 forms: rhino-orbito-cerebral, pulmonary, gastrointestinal, cutaneous, disseminated, and uncommon. The clinical and radiological manifestations of mucormycosis are unspecific. Thus, it is difficult to differentiate mucormycosis from aspergillosis, and these two diseases need different treatments. Amphotericin B, posaconazole, and isavuconazole are the only currently available antifungals active against Mucorales spp. We hope that new reliable laboratory tests for early and precise molecular diagnosis of mucormycosis will be widely available in near future. We should have A high index of suspicion for mucormycosis based on appropriate risk stratification in selected patients is important for early implementation of effective therapy and to improve treatment outcomes in patients with this devastating infection. Management of mucormycosis includes antifungal therapy, surgery, and control of underlying conditions. The purpose of this article is to review the epidemiology, risk factors, clinical and radiological features, and diagnostic and treatment recommendations for invasive mucormycosis in patients with hematological malignancies.

Key words: antifungal drugs, invasive fungal diseases, mucormycosis

  1. Tissot F, Agrawal S, Pagano L, Petrikkos G, Groll AH, Skiada A i wsp. ECIL-6 guidelines for the treatment of invasive candidiasis, aspergillosis and mucormycosis in leukemia and hematopoietic stem cell transplant patients, Haematologica 2017;102(3):433–444 [doi: 10.3324/haematol.2016.152900].
  2. Skiada A, Lanternier F, Groll AH, Pagano L, Zimmerli S, Herbrecht R i wsp. Diagnosis and treatment of mucormycosis in patients with hematological malignancies: guidelines from the 3rd European Conference on Infections in Leukemia (ECIL 3). 2013;98(4):492–504 [doi: 10.3324/haematol.2012.065110].
  3. Cornely OA, Arikan-Akdagli S, Dannaoui E, Groll AH, Lagrou K, Chakrabarti A i wsp. ESCMID and ECMM joint clinical guidelines for the diagnosis and management of mucormycosis 2013. Clin Microbiol Infect 2014;20(Suppl. 3):5–26 [10.1111/1469-0691.12371].
  4. Hibbett DS, Binder M, Bischoff JF, Blackwell M, Cannon PF, Eriksson OE i wsp. A higher-level-phylogenetic classification of the Fungi. Mycol Res 2007;111(5)509–547 [doi: 10.1016/j.mycres.2007.03.004].
  5. Lanternier F, Dannaoui E, Morizot G, Elie C, Garcia-Hermoso D, Huerre M i wsp. A global analysis of mucormycosis in France: the RetroZygo Study Clin Infect Dis 2012;54(Suppl. 1):35–43 [doi: 10.1093/cid/cir880].
  6. Kontoyiannis DP, Azie N, Franks B i wsp. Prospective antifungal therapy (PATH) alliance®: focus on mucormycosis. Mycoses 2014;57(4):240–246 [doi: 10.1111/myc.12149].
  7. Paltauf A. Mycosis mucorina. Ein Beitrag zur Kenntniss der menschlichen Fadenpilzerkrankungen. Arch Path Anat 1885;102(3):543–564 [doi: 10.1007/BF01932420].
  8. Skiada A, Pagano L, Groll A, Zimmerli S, Dupont B, Lagrou K i wsp. Zygomycosis in Europe: analysis of 230 cases accrued by the registry of the European Confederation of Medical Mycology (ECMM) Working Group on Zygomycosis between 2005 and 2007. Clin MIcrobiol Infect 2011;17(12):1859–1867 [doi: 10.1111/j.1469-0691.2010.03456.x].
  9. Bitar D, Lortholary O, Le Strat Y, Nicolau J, Coignard B, Tattevin P  i wsp. Population-based analysis of invasive fungal infections, France 2001–2010. Emerg Infect Dis 2014;20(7):1149–1155 [doi: 10.3201/eid2007.140087].
  10. Bitar D, van Cauteren D, Lanternier F, Dannaoui E, Che D, Dromer F i wsp. Increasing incidence of zygomycosis (mucormycosis), France, 1997–2006, Emerg Infect Dis 2009;15(9):1395–1401 [doi: 10.3201/eid1509.090334].
  11. Guinea J, Escribano P, Vena A, Muñoz P, Martinez-Jimenez MdC, Padilla B i wsp.: Increasing incidence of mucormycosis in a large Spanish hospital from 2007 to 2015: Epidemiology and microbiological characterization of the isolates. PLoSONE 2017;12(6):e0179136 [doi: 10.1371/journal.pone.0179136].
  12. Kontoyiannis DP, Marr KA, Park BJ, Alexander BD, Anaissie EJ, Walsh TJ i wsp. Prospective surveillance for invasive fungal infections in hematopoietic stem cell transplant recipients, 2001-2006: overview of the Transplant-Associated Infection Surveillance Network (TRANSNET) Database. Clin Infect Dis 2010;50(8):1091–1100 [doi: 10.1086/651263.].
  13. Lewis RE, Georgiadou SP, Sampsonas F, Chamilos G, Kontoyiannis DP. Risk factors for Early Mortality in Hematological Malignancy Patients with Pulmonary Mucormycosis. Mycoses 2014;57(1):49–55 [doi: 10.1111/myc.12101].
  14. Chinn RY, Diamond RD. Generation of chemotactic factors by Rhizopus oryzae in the presence and absence of serum: relationship to hyphal damage mediated by human neutrophils and effects of hyperglycemia and ketoacidosis. Infect Immun 1982;38(3):1123–1129.
  15. Waldorf AR, Ruderman N, Diamond RD. Specific susceptibility to mucormycosis in murine diabetes and bronchoalveolar macrophage defense against Rhizopus. J Clin Invest 1984;74(1):150–160 [doi: 10.1172/JCI111395].
  16. Ben-Ami R, Luna M, Lewis RE, Walsh TJ, Kontoyiannis DP. A clinicopathological study of pulmonary mucormycosis in cancer patients: Extensive angioinvasion but limited inflammatory response. J Infect 2009;59(2):134–138 [10.1016/j.jinf.2009.06.002].
  17. Chamilos G, Marom EM, Lewis RE, Lionakis MS, Kontoyiannis DP. Predictors of pulmonary zygomycosis versus invasive pulmonary aspergillosis in patients with cancer. Clin Infect Dis 2005;41(1):60–66 [doi 10.1086/430710].
  18. Xhaard A, Lanternier F, Porcher R, Dannaoui E, Bergeron A, Clement L i wsp. Mucormycosis after allogeneic haematopoietic stem cell transplantation: a French Multicentre Cohort Study (2003–2008). Clin Microbiol Infect 2012;18(10):e396–e400 [doi: 10.1111/j.1469-0691.2012.03908.x].
  19. Roden MM, Zaoutis TE, Buchanan WL, Knudsen TA, Sarkisova TA, Schaufele RL i wsp. Epidemiology and outcome of zygomycosis: a review of 929 reported cases. Clin Infect Dis 2005;41(5):634–53 [doi: 10.1086/432579].
  20. Legogue C, Caillot D, Chretien ML, Lafon I, Ferrant E, Audia S i wsp. The reversed halo sign: pathognomonic pattern of pulmonary mucormycosis in leukemic patients with neutropenia? Clin Infect Dis 2014;58(5):672–678 [doi: doi: 10.1093/cid/cit929].
  21. Pagano I, Offidani M, Fianchi L, Nosari A, Candoni A, Picardi M i wsp. Mucormycosis in hematologic patients. Haematologica 2004;89(2):207–214.
  22. Connor BA, Anderson RJ, Smith JW/ Mucor mediastinitis. Chest 1979;75:525–526.
  23. Tedder M, Spratt JA, Anstadt MP, Hegde SS, Tedder SD, Lowe JE i wsp. Pulmonary mucormycosis: results of medical and surgical therapy. Ann Thorac Surg 1994;57:1044–1050.
  24. Wahba H, Truong MT, Lei X, Kontoyiannis DP, Marom EM i wsp. Reversed halo sign in invasive fungal infections, Clin Infect Dis 2008;46:1733–1737 [doi: 10.1086/587991].
  25. Hot A, Maunoury C, Poiree S, Lanternier F, Viard JP, Loulergue P, i wsp. Diagnostic contribution of positron emission tomography with [18F]fluorodeoxyglucose for invasive fungal infections. Clin Microbiol Infect 2011;17(3):409–417 [doi: 10.1111/j.1469-0691.2010.03301.x].
  26. Franquet T, Gimenez A, Hidlago A. Imaging of opportunistic fungal infections in immunocompromised patient. Eur J Radiol 2004;51:130–138.
  27. Hocker TL, Wada DA, Bridges A, El-Azhary R. Disseminated zygomycosis heralded by a subtle cutaneous finding. Dermatol Online J 2010;16(9):3.
  28. Petrikkos G, Skiada A, Lortholary O, Roilides E, Walsh TJ, Kontoyiannis DP. Epidemiology and clinical manifestations of mucormycosis. Clin Infect Dis 2012;54(Suppl. 1)S23–S34 [doi 10.1093/cid/cir866].
  29. Walsh TJ, Skiada A, Cornely O, Roilides E, Ibrahim A, Zaoutis T i wsp. Development of new strategies for early diagnosis of mucormycosis from bench to bedside. Mycoses 2014;57(Suppl. 3):2–7 [doi: 10.1111/myc.12249].
  30. Richardson MD, Warnock DW. Mucormycosis. W: Richardson MD, Warnock DW (eds). Fungal infection diagnosis and management. Oxford: Blackwell; 2003. 230-40 pp.
  31. Lass-Florl C, Resch G, Nachbaur D, Mayr A, Gastl G, Auberger J i wsp. The value of computer tomography-guided percutaneous lung biopsy for diagnosis of invasive fungal infection in immunocompromised patients, Clin Infect Dis 2007;45(7):e101–e104 [doi:   10.1086/521245].
  32. Chamilos G, Lewis RE, Kontoyiannis DP. Delaying amphotericin B-based frontline therapy significantly increases mortality among patients with hematologic malignancy who have zygomycosis. Clin Infect Dis 2008;47(4):503–509 [doi: 10.1086/590004].
  33. Walsh TJ., Goodman JL, Pappas P, Bekersky I, Buell DN, Roden M i wsp. Safety, tolerance and pharmacokinetics of high-dose liposomal amphotericin B (Ambisome) in patients with Aspergillus species and other filamentous fungi:maximum tolerated dose study. Antimicrob Agents Chemother 2001;45(12):3487–3496 [doi: 10.1128/AAC.45.12.3487-3496.2001].
  34. Lanternier F, Poiree S, Elie C, Garcia-Hermoso D, Bakouboula P, Sitbon K i wsp. Prospective pilot study of high-dose (10 mg/kg) liposomal amphothericin B (L-AMB) for the initial treatment of mucormycosis. J Antimicrob Chemother 2015;70(11):3116–3123 [doi: 10.1093/jac/dkv236].
  35. Kontoyiannis DP, Lewis RE. How I treat mucormycosis. Blood 2011;118(5):1216–1224 [doi: 10.1182/blood-2011-03-316430].
  36. Greenberg RN, Mullane K, van Burik JA, Raad I, Abzug MJ, Anstead G i wsp.: Posaconazole as salvage therapy for zygomycosis. Antimicrob Agents Chemother 2006;50:126–133 [doi: 10.1128/AAC.50.1.126-133.2006].
  37. Jung DS, Tverdek FP, Kontoyiannis DP: Switching from posoconazole suspension to tablets increases serum drug levels in leukemia patients without clinically relevant hepatotoxicity. Antimicrob Agents Chemother 2014;58(11):6993–6995 [doi: 10.1128/AAC.04035-14].
  38. Marty FM, Perfect JR, Cornely OA, Mullane KM, Rahav G, Lee M i wsp. An open-label phase 3 study of isavuconazole (vital): focus on mucormycosis, (Abstract 45645), IDSA 2014, http://idsa.confex.com/idsa2014/webprogram
  39. Spellberg B, Ibrahim AS, Chin-Hong PV, Kontoyiannis DP, Morris MI, Perfect JR i wsp. The Deferasirox-AmBisome Therapy for Mucormycosis (DEFEAT Mucor) study: a randomized, double-blinded, placebo-controlled trial. J Antimicrob Chemother 2012;67(3):715–722 [doi: 10.1093/jac/dkr375].

Nie zgłoszono.

MAVIPURO Polska Sp. z o.o.
ul. Wyspowa 2/13
03-687 Warszawa
Tel.: +48 22 110 03 81
Fax:   +48 22 378 28 51
e-mail: kontakt@mavipuro.pl

Regulamin
Polityka prywatności