Problem opóźnionego gojenia się ran, zakażeń miejsca operowanego oraz karcynogenezy jako konsekwencje stosowania środków immunosupresyjnych u biorców przeszczepów nerki

The problem of delayed wound healing, surgical site infections and carcinogenesis caused by immunosuppressive agents in kidney graft recipients

Wojciech Ciesielski, Piotr Hogendorf, Adam Durczyński

Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej, Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 im. Norberta Barlickiego w Łodzi

Wojciech Ciesielski:
Oddział Kliniczny Chirurgii Ogólnej i Transplantacyjnej,
Uniwersytecki Szpital Kliniczny nr 1 im. Norberta Barlickiego w Łodzi,
ul. Kopcińskiego 22, 90-153 Łódź, Tel: 42 677 67 55

Wpłynęło: 20.11.2019 \ Zaakceptowano: 30.12.2019 \ Opublikowano on-line: 14.02.2020

Cytowanie / Citation

Ciesielski W, Hogendorf P, Durczyński A. Problem opóźnionego gojenia się ran, zakażeń miejsca operowanego oraz karcynogenezy jako konsekwencje stosowania środków immunosupresyjnych u biorców przeszczepów nerki.
Rany 2020;1(1):1–5.
doi: 10.31350/rany/2020/1/R2020001

Wersja elektroniczna / Article ePDF

Streszczenie:
Schyłkowa niewydolność nerek (SNN) – ostatnie stadium przewlekłej choroby nerek (PCN), ważnego, ogólnoświatowego problemu zdrowia publicznego – wymaga terapii nerkozastępczej (TNZ). Długookresowe badania wykazały, że prawidłowo funkcjonujący przeszczep w znacznym stopniu obniża śmiertelność w grupie pacjentów z SNN. Znaczny postęp w dziedzinie leczenia immunosupresyjnego umożliwił osiąganie imponujących czasów przeżycia przeszczepów. Niestety, środki immunosupresyjne cechują się istotnymi działaniami niepożądanymi, związanymi z różnymi mechanizmami ich oddziaływania. Do powikłań spowodowanych stosowaniem tych środków należą między innymi opóźnione gojenie się nacięcia chirurgicznego, rozchodzenie się brzegów rany, torbiele limfatyczne, utrzymujący się wysięk z rany i przepukliny pooperacyjne. Biorcy przeszczepów nerki są narażeni również na podwyższone ryzyko zakażeń miejsca operowanego (ZMO) i zakażeń przewodu moczowego (ZPM), zwiększone ryzyko reoperacji i rozwoju nowotworów de novo. Niniejszy artykuł przedstawia aktualny stan wiedzy na temat niepożądanych skutków leczenia immunosupresyjnego u biorców przeszczepów nerki oraz perspektywy jej rozwoju.

Słowa kluczowe: przeszczep nerki, immunosupresja, gojenie się ran, zakażenia

Abstract:
End- stage kidney disease (ESKD) is the last phase of chronic kidney disease (CKD) – an important global public health problem, leading to kidney replacement therapy (KRT). Long- term studies have shown that a functioning graft significantly decreases the mortality of ESKD patients. An impressive graft survival can be achieved due to large improvement in immunosuppressive therapy. Unfortunately, immunosuppressive agents have also significant adverse effects as a result of their various mechanisms of action. Delayed healing of an incision, wound dehiscence, lymphoceles, prolonged wound drainage, and incisional hernias are some of the complications caused by these agents. Kidney graft recipients are also exposed to higher occurrence of surgical site infections (SSI), urinary tract infections (UTI) and reintervention, as well as to increased incidence of de novo malignancies. This article highlights the actual information and future perspectives of the immunosuppressive therapy side effects in kidney transplant recipients.

Key words: kidney transplantation, immunosuppression, wound healing, infection

  1. Liyanage T, Ninomiya T, Jha V i wsp. Worldwide access to treatment for end-stage kidney disease: a systematic review. Lancet 2015;385(9981):1975–1982. doi:  10.1016/S0140-6736(14)61601-9
  2. Hernández D, Castro-de la Nuez P, Muriel A, Ruiz-Esteban P, Alonso M. Mortality on a renal transplantation waiting list. Nefrologia 2015;35(1):18–27. doi:  10.3265/Nefrologia.pre2014.Oct.12681
  3. Rana A, Gruessner A, Agopian VG, Khalpey Z, Riaz IB, Kaplan B, Halazun KJ, Busuttil RW, Gruessner RW. Survival benefit of solid-organ transplant in the United States. JAMA Surg 2015;150(3):252–259. doi:  10.1001/jamasurg.2014.2038
  4. Bamoulid J, Staeck O, Halleck F, Khadzhynov D, Brakemeier S, Dürr M, Budde K. The need for minimization strategies: current problems of immunosuppression. Transpl Int 2015;28(8):891–900. doi:  10.1111/tri.12553
  5. Bootun R. Effects of immunosuppressive therapy on wound healing. Int Wound J 2013;10(1):98–104. doi:  10.1111/j.1742-481X.2012.00950.x
  6. Hulbert AL, Delahunty AJ, Rajab A, Forbes RC, Winters HA. The utilization of sirolimus and the impact on wound-healing complications in obese kidney transplant recipients. Clin Transplant 2013;27(4):E521–527. doi:  10.1111/ctr.12183
  7. Troppmann C, Pierce JL, Gandhi MM, Gallay BJ, McVicar JP, Perez RV. Higher surgical wound complication rates with sirolimus immunosuppression after kidney transplantation: a matched-pair pilot study. Transplantation 2003;76(2):426–429. doi:  10.1097/01.TP.0000072016.13090.4E
  8. Flechner SM, Zhou L, Derweesh I, Mastroianni B, Savas K, Goldfarb D, Modlin CS, Krishnamurthi V, Novick A. The impact of sirolimus, mycophenolate mofetil, cyclosporine, azathioprine, and steroids on wound healing in 513 kidney transplant recipients. Transplantation 2003;76(12):1729–1734. doi:  10.1097/01.TP.0000093502.26208.42
  9. Ueno P, Felipe C, Ferreira A, Cristelli M, Viana L, Mansur J, Basso G, Hannun P, Aguiar W, Tedesco Silva H Jr, Medina-Pestana J. Wound healing complications in kidney transplant receiving everolimus. Transplantation 2017101(4):844–850. doi:  10.1097/TP.0000000000001392
  10. Pengel LH, Liu LQ, Morris PJ. Do wound complication or lymphoceles occur more often in solid organ transplant recipients on mTOR inhibitors? A systemic review of randomized controlled trials. Transpl Int 201124(12):1216–1230. doi:  10.1111/j.1432-2277.2011.01357.x
  11. Moris D, Davakis S, Kakavia K, Bokos J, Vernadakis S, Diles K, Sotirchos G, Barlas A, Psychogiou M, Zavos G.Incisional Infections after Renal Transplant: Outcome Data From 238 Consecutive Recipients. Exp Clin Transplant. 2017;15(4):405–413. doi:  10.6002/ect.2016.0125
  12. Parekh JR, Hirose R, Foley D, Grieco A, Cohen ME, Hall BL, Ko CY, Greenstein S. Beyond death and graft survival – variation in outcomes after kidney transplant. Results from the NSQIP Transplant Beta Phase. Am J Transplant. 2019 [epub ahead of print] doi:  10.1111/ajt.15391.
  13. Demir T, Ozel L, Gökçe AM, Ata P, Kara M, Eriş C, Özdemir E, Titiz MI. Cancer screening of renal transplant patients undergoing long-term immunosuppressive therapy. Transplant Proc 2015;47(5):1413–1417. doi:  10.1016/j.transproceed.2015.04.073
  14. Pendón-Ruiz de Mier V, Navarro Cabello MD, Martínez Vaquera S, Lopez-Andreu M, Aguera Morales ML, Rodriguez-Benot A, Aljama Garcia P. Incidence and long-term prognosis of cancer after kidney transplantation. Transplant Proc 2015;47(9):2618–2621. doi:  10.1016/j.transproceed.2015.08.043
  15. Morath C, Schmitt A, Kälble F, Zeier M, Schmitt M, Sandra-Petrescu F, Opelz G, Terness P, Schaier M, Kleist C. Cell therapeutic approaches to immunosuppression after clinical kidney transplantation. Pediatr Nephrol 2018;33(2):199–213. doi:  10.1007/s00467-017-3599-2
  16. Ponticelli C, Glassock RJ. Prevention of complications from use of conventional immunosuppressants: a critical review. J Nephrol 2019 [epub ahead of print]. doi:  10.1007/s40620-019-00602-5
  17. Nguyen LS, Vautier M, Allenbach Y, Zahr N, Benveniste O, Funck-Brentano C, Salem JE. Sirolimus and mTOR Inhibitors: A review of side effects and specific management in solid organ transplantation. Drug Saf. 2019;42(7):813–825. doi:  10.1007/s40264-019-00810-9.

Konflikt interesów: nie zgłoszono.
Potential conflicts of interest: no conflicts.