X Ogólnopolski Dzień Szczepień

25 stycznia 2019 r., Warszawa

Ewa Bernatowska1, 2,, Teresa Jackowska3, 4

  1. Polskie Towarzystwo Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej, Sekcja Wakcynologii
  2. Klinika Immunologii Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, Warszawa
  3. Polskie Towarzystwo Pediatryczne, Oddział Warszawski
  4. Klinika Pediatrii Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego

Ewa Bernatowska
Klinika Immunologii, Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia
Dziecka”
Al. Dzieci Polskich 20, 04-730 Warszawa
Tel.: 22 815 18 75,
Fax: 22 815 18 39

Wpłynęło: 05.02.2019
Zaakceptowano: 01.03.2019
Opublikowano on-line: 15.03.2019

Cytowanie / Citation

Bernatowska E, Jackowska T. X Ogólnopolski Dzień Szczepień.
Zakażenia XXI wieku 2019;2(1):51–53
doi: 10.31350/zakazenia/2019/1/Z2019009

Wersja elektroniczna / Article ePDF

Finał Ogólnopolskiego Dnia Szczepień jest organizowany co roku wspólnie z Oddziałem Warszawskim Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego, Polskim Towarzystwem Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej, Sekcją Wakcynologii, Polską Akademią Nauk, Komitetem Immunologii i Epidemiologii Zakażeń u Ludzi. Partnerem instytucjonalnym i współorganizatorem obchodów Ogólnopolskiego Dnia Szczepień jest Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”.

Celem spotkań i konferencji organizowanych w ramach obchodów Ogólnopolskiego Dnia Szczepień jest propagowanie szczepień jako najskuteczniejszego sposobu zapobiegania chorobom zakaźnym oraz podniesienie poziomu wiedzy społeczeństwa o korzyściach wynikających ze stosowania szczepień, a także poszerzanie dostępu do tego rodzaju profilaktyki.
W konferencji uczestniczyli przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia, Głównego Inspektoratu Sanitarnego, Narodowego Instytutu Zdrowia, konsultanci wojewódzcy i krajowi z różnych dyscyplin medycznych, lekarze, pracownicy stacji sanitarno- epidemiologicznych oraz osoby aktywnie współdziałające w budowaniu porozumienia na rzecz szczepień. Tematem wystąpień oraz prowadzonej dyskusji była analiza przyczyn spadku liczby zaszczepionych dzieci oraz określenie działań, które należy podjąć. Obecnie w społeczeństwie nie ma już lęku przed chorobami, o których dzięki szczepieniom zapomniano. W tej sytuacji jest konieczna wszechstronna edukacja uświadamiająca potrzebę wykonywania szczepień oraz przekazywanie niezbędnej wiedzy o ich bezpieczeństwie i skuteczności. Należy dołożyć wszelkich starań, aby lęk rodziców przed zaszczepieniem dziecka ustąpił, a zaufanie do szczepień powróciło. Podczas konferencji dyskutowano też o podjęciu działań ustawowych dla poprawy wyszczepialności w Polsce.

Konferencję zainaugurowało wystąpienie dr. med. Marka Migdała, dyrektora Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, na temat „Rola szpitala specjalistycznego w zapobieganiu chorobom zakaźnym, którym można zapobiec, szczepiąc”. Skuteczna ochrona przed zakażeniami, którym zapobiegają szczepienia, wykracza daleko poza bramy szpitala. Realizacja powszechnych szczepień ochronnych zapewnia najszerszą ochronę przed chorobami zakaźnymi, zmniejsza ryzyko ich wystąpienia w zdrowej populacji, a także chroni pacjentów szpitali przed chorobami, które dla nich mogą się okazać śmiertelne. Wśród obecnie występujących zagrożeń dyrektor dr med. Marek Migdał zwrócił uwagę m.in. na zakażenia wirusem odry. W ramach profilaktyki podjęto decyzję, że ci pracownicy Instytutu „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka”, którzy nie zostali objęci szczepieniami obowiązkowymi wprowadzonymi w 1975 r. i nie chorowali na odrę, zostaną zaszczepieni szczepionką MMR.

Zmiany w obowiązkowym Programie Szczepień Ochronnych (PSO) są ściśle związane z sytuacją epidemiczną, wynikają z aktualnych zagrożeń chorobami zakaźnymi w kraju. O zmianach w PSO na 2019 r. mówiły prof. dr med. Teresa Jackowska, konsultant krajowy z zakresu pediatrii, oraz prof. dr med. Ewa Bernatowska, wiceprzewodnicząca Pediatrycznego Zespołu Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych przy Ministrze Zdrowia. Obecnie szczepienie przeciwko gruźlicy jest wykonywane u dziecka w dowolnym czasie przed opuszczeniem oddziału noworodkowego, a nie jak dotychczas w pierwszej dobie życia. Zwiększy to liczbę zaszczepionych dzieci szczepionką BCG i ochroni je przed potencjalnym kontaktem ze zjadliwym prątkiem gruźliczym w warunkach domowych, gdzie zagrożenie zakażeniem jest największe. Głównym celem szczepienia BCG po porodzie jest ochrona dziecka przed poważnymi zakażeniami, w tym rozsianą postacią zakażenia prątkiem gruźlicy. Podanie drugiej dawki szczepionki MMR przesunięto z dziesiątego na szósty rok życia ze względu na dotychczas nienotowany wzrost zachorowań na odrę (338 przypadków w 2018 r.). Zachorowania te wiążą się ze spadkiem liczby zaszczepionych dzieci przeciwko odrze, obecnie to 93%, czyli poniżej progu zapewniającego ochronę (95%). Kolejną korzystną zmianą w PSO na 2019 r. jest to, że wcześniaki urodzone przed 37 tygodniem życia ponownie znalazły się w grupie wysokiego ryzyka inwazyjnej choroby pneumokokowej (IChP). Ta grupa noworodków wymaga szczególnej ochrony, wykazuje bowiem głęboką niedojrzałość układu odporności oraz często genetyczną predyspozycję do zakażeń i chorób autoimmunizacyjnych. Dzieci przedwcześnie urodzone chorują średnio 2,6 razy częściej na IChP niż donoszone noworodki. Od stycznia 2019 r. będą szczepione jak pozostałe dzieci z grup ryzyka (wcześniaki <27 tygodnia życia i dzieci z wybranymi chorobami przewlekłymi) czterema dawkami szczepionki przeciwko pneumokokom. Zmiana ta ma istotne znaczenie, gdyż zapewni skuteczniejszą ochronę tej grupie dzieci przed IChP, która w pierwszym roku życia występuje najczęściej. Wcześniaki urodzone przed 37 tygodniem życia otrzymają w pierwszym roku życia trzy dawki szczepionki zamiast dwóch dawek jak dotychczas.

Podczas konferencji omawiano również dalsze zmiany w PSO w kolejnych latach, opracowane przez Pediatryczny Zespół Ekspertów ds. Programu Szczepień Ochronnych (PZEdsPSO) przy Ministrze Zdrowia. Główną zmianą w obowiązkowym PSO, zgłaszaną przez PZEdsPSO oraz konsultanta krajowego w dziedzinie pediatrii – prof. dr med. Teresę Jackowską, ma być stosowanie u dzieci w pierwszych dwóch latach życia szczepionek wysokoskojarzonych 5- lub 6-walentnych zamiast obecnie stosowanej szczepionki DTP. Kolejna zmiana to kontynuacja szczepień obowiązkowych przeciwko pneumokokom u dzieci z grup ryzyka z obniżoną odpornością, w wieku od szóstego do 19 roku życia, dzieci te bowiem są szczególnie narażone na poważne zakażenia pneumokokowe. Pilną zmianą będzie objęcie obowiązkowymi szczepieniami przeciwko grypie dzieci z grup ryzyka z obniżoną odpornością oraz z chorobami przewlekłymi.
Uczestnicy debaty byli zgodni co do tego, że rodzice i opiekunowie dziecka powinni uzyskać jak najwięcej informacji o bezpieczeństwie szczepionki, którą zgodnie z PSO lekarz zamierza podać ich dziecku. Taka rozmowa na temat profilu bezpieczeństwa szczepionki umożliwi lekarzom nawiązanie relacji z rodzicami, budowę zaufania niezbędnego na dalszych etapach prowadzonego szczepienia. Ocenę bezpieczeństwa szczepionek stosowanych w Polsce przedstawiła prof. dr med. Aleksandra Zasada z Zakładu Badań Surowic i Szczepionek, Państwowego Zakładu Higieny. W swoim wystąpieniu zatytułowanym „Kontrola jakości szczepionek – krajowe i europejskie standardy” wyjaśniła proces dopuszczania do obrotu serii szczepionek przez Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych na terenie Polski. Szczepionki są poddawane szczegółowej kontroli w ramach procedury scentralizowanej przez Radę Unii Europejskiej lub Komisję Europejską w wyniku badania przeprowadzonego przez Europejską Agencję Leków lub na podstawie wniosków podmiotów odpowiedzialnych i załączonej do nich dokumentacji, a podstawa prawna jest określona w art. 10 ustawy z 6 września 2001 r. Prawo farmaceutyczne (Dz. U. 2017, poz. 2211 z zm.).

W roku 2018 zanotowano najwyższą w ostatnich latach liczbę odmów szczepień. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny podaje na swoich stronach internetowych, że w 2017 r. uchyliło się od szczepień 30 089 rodziców, a pod koniec 2018 r. liczba ich wzrosła do 36 554. Ruchy antyszczepionkowe są efektem przemian demokratycznych, ożywiają społeczną dyskusję na temat szczepień ochronnych. Jednak wolność w przestrzeni publicznej nie oznacza dowolności. W przypadku szczepień jest obowiązek wobec tych dzieci i osób dorosłych, które nie mogą być zaszczepione z powodów zdrowotnych lub – jak w przypadku niemowląt – nie mają w pełni dojrzałej ochrony przed zakażeniem. Zwrócono uwagę, że mimo aktywności ruchów antyszczepionkowych utrzymuje się wśród posłów poparcie dla szczepień. W głosowaniu sejmowym, które odbyło się 9 listopada 2018 r., przytłaczającą większością głosów odrzucono projekt obywatelski wprowadzający dobrowolność szczepień.

Ostatnio podjęto bardzo ważną proszczepionkową inicjatywę, która ma na celu poprawę realizacji szczepień ochronnych, przedstawił ją mecenas Marcin Kostka z wrocławskiej kancelarii adwokackiej. Omówił propozycje zmian prawnych, które mogłyby doprowadzić do wzrostu liczby zaszczepionych dzieci, na przykład wprowadzenie kryterium wykonania obowiązkowych szczepień przy przyjmowaniu dzieci do żłobków lub przedszkoli. Podjęta inicjatywa o nazwie „Szczepimy, bo myślimy” jest nowym proszczepionkowym obywatelskim projektem ustawodawczym. Ma on umożliwić samorządom uzależnienie przyjęcia dziecka do publicznego żłobka lub przedszkola od wykonania obowiązkowych szczepień ochronnych. Niektóre samorządy na podstawie niezależnych decyzji już wprowadziły taki warunek.

Obecnie 70% rodziców korzysta z portali internetowych, które dla wielu są głównym źródłem informacji o szczepieniach. Podczas swojego wykładu dr Karolina Zioło-Pużuk z Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego, koordynatorka kampanii „Zaszczep się wiedzą”, przedstawiła słuchaczom sprawę szczepień z innej perspektywy niż medyczna oraz opisała podstawowe cechy języka przeciwników szczepień. W swym wykładzie pt. „Przeciwnicy szczepień: aktywiści czy trolle? Specyfika internetowej komunikacji ruchów antyszczepionkowych” zwróciła uwagę na specyfikę komunikacji za pośrednictwem mediów społecznościowych i w związku z tym na konieczność zastanowienia się, czy pojawiające się głosy przeciwników szczepień są głosami aktywistów czy trolli.
Ogólnopolski Dzień Szczepień jest organizowany od 2009 r. Inicjatywa obchodów powstała dzięki współpracy towarzystw lekarskich, które skupiają naukowców, lekarzy praktyków oceniających wyniki badań naukowych profilu bezpieczeństwa i efektywności szczepionek stosowanych w szczepieniach populacyjnych oraz w grupach ryzyka. Rolą towarzystw jest propagowanie skuteczności szczepień w ochronie populacji ludzi zdrowych oraz grup ryzyka. Konferencje zakończyło wystąpienie prof. dr. med. Jacka Witkowskiego, przewodniczącego Polskiego Towarzystwa Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej oraz przewodniczącego Komitetu Immunologii i Epidemiologii Zakażeń Człowieka u Ludzi Polskiej Akademii Nauk. Profesor Witkowski przeczytał w imieniu członków towarzystwa apel wystosowany do przedstawicieli rządu, posłów oraz instytucji pozarządowych w sprawie podjęcia działań zarówno edukacyjnych, jak i prawnych zmierzających do zatrzymania niepokojącego odwrotu od szczepień, które obecnie stanowią najskuteczniejszą metodę profilaktyki w walce z chorobami zakaźnymi.

MAVIPURO POLSKA Sp. z o.o.
ul. Wyspowa 2/13
03-687 Warszawa
Tel.: +48 22 110 03 81
Fax:   +48 22 378 28 51
e-mail: kontakt@mavipuro.pl

 

POLITYKA PRYWATNOŚCI

FreshMail.pl